Sự KHỔ
(Tiếp Theo)
...
，PHÀM LÀ
chúng sinh, sanh ra và sống trong thế giới nầy hay trên cõi đời nầy, tất yếu phải đón nhận 3 nỗi thậm khổ.
，Đó là:
-Hành-Khổ, Hoại-Khổ và Khổ-Khổ.
，Trong thế giới nầy, phàm tất cả những gì bị chi phối bởi quy luật Vô Thường; có sự biến hoại, đổi thay, ta gọi chung là các Hành.
，Cũng vậy, thế giới nầy gồm nhiều cõi-giới; là sự tập hợp của các hành-tinh: như mặt trời, quả đất hay các vì sao...
，Sự đổi thay, biến hoại; của các Hành, hay của các hành-tinh thì thật là khủng khiếp, thật đáng phải sợ hãi!
，Đến một thời, thế giới nầy sẽ chuyển hoại. Vào thời kỳ cuối, 7 mặt trời sẽ xuất hiện cùng một lượt. Người ta không còn tìm thấy nước ở trong các đại dương. Rồi ngọn lửa bùng lên, thiêu cháy các cõi giới, cho đến cõi trời Quang Âm Thiên. Cháy như vậy cho đến cả hàng trăm triệu năm.
，Hãy tưởng tượng xem, từ khi thế giới chuyển thành cho tới khi nó bị hư hoại, hủy diệt; thì con người cùng những sinh loài sống trong thế giới phải chịu đựng nỗi cực khổ đến độ nào, trong một thời gian lâu dài như vô hạn!
，Con người, cũng như các sinh loài; từng nếm trải nỗi Khổ khi Tâm trí phải suy tư, lo nghĩ, băn khoăn, sầu muộn-tức là Tâm-Hành; và khi Thân thể phải lao khổ, cực nhọc; hay bị thương tổn, bịnh tật, già yếu-tức là Thân-Hành.
，Nếu chúng sinh không bị chấp thủ, không bị trói buộc vào bất kỳ cõi giới nào, hay bất cứ hành-tinh nào; để khỏi phải chịu sự biến hoại, hủy diệt; không có tâm-hành, không có thân-hành; thì thật là yên ổn, an lạc.
，Như vậy, Hành-là thậm Khổ.
，Tột cùng nỗi Khổ bởi sự đổi thay, biến hoại...ở các Hành, là sự hủy diệt.
，Khi thế giới nầy đến thời điểm hủy diệt, các sinh loài sẽ hứng chịu nỗi cùng khổ khốc liệt.
，Cũng vậy, là khi con người, hay chúng sinh; chịu bao sự khổ nhọc để mưu cầu dục lạc, vật chất, đời sống...; để rồi phải đau khổ nhiều hơn khi những thứ ấy lại bị biến đổi, bị hư hoại; và sẽ gánh chịu nỗi thậm khổ khi chúng bị tước đoạt, bị mất mác, bị hủy diệt.
，Như vậy, Hoại-là thậm Khổ.
，Với chúng sinh, hay con người; một khi vì hoàn cảnh khiến cho tâm đã phải cảm thọ những nỗi khổ đau, ưu sầu, phiền muộn; thì thân thể bất an, tâm tư rối loạn. Nỗi khổ sẽ luôn hành hạ thân tâm, dai dẳng, khó chịu vô cùng.
，Nỗi khổ sanh ra từ tâm lý khổ, là một nỗi thống khổ, bức rức; mà như thể vô cớ, khiến cho con người có khi muốn chết đi còn hơn sống mà phải đón nhận nó.
，Như vậy, Khổ-là thậm Khổ.
，Trong những mối quan hệ với đồng loại, với các loài đồng cộng trú hay với thế giới chung quanh, thì con người cũng như các sinh loài phải cam chịu vô vàn những nỗi Khổ; những nỗi oán hận, thương đau, phiền muộn, khó chịu, bất nhẫn...; bởi những điều trái ý, nghịch lòng luôn luôn xảy đến trong đời sống...
，Vì lòng tham muốn, hoặc vì nhu cầu cuộc sống về thân hay tâm sinh lý; mà các sanh loài phải tìm cầu các món dục lạc về vật chất, hoặc các mối quan hệ về tình cảm. Sự lao nhọc vì phải tìm cầu đã Khổ, mà tìm kiếm không được lại càng thậm Khổ hơn.
，Đó là Cầu Bất Đắc Khổ.
，Mong cầu mà không được đã Khổ. Khi có được rồi mà lại bị mất mác, bị chia lìa-đoạn tuyệt lại càng thậm Khổ hơn. Nỗi khổ đau xót xa khi mất đi những món, những vật gì mà mình từng cưng quý, yêu thương; đặc biệt là khi phải xa lìa với những người, hay với những đồng loại mà mình đang ưu ái.
，Đó là Ái Biệt Ly Khổ.
，Ngược lại, trong đời lại có nhiều là những kẻ xâm phạm, đối kháng, đối nghịch; với quyền lợi, với cuộc sống của mình. Thế nhưng con người cũng như các sinh loài phải thường gặp gỡ, hoặc phải thường đối mặt, tiếp xúc mà không thể nào tránh được; để rồi gây nên nỗi khổ sầu, phiền muộn, chán chường, bất mãn, căm hận...; một cách dai dẳng, khó chịu và ngột ngạt.
，Đó là Oán Tắng Hội Khổ.
，Dù là một con người, hay một sinh loài chuyên sống độc cư một mình; ít có tiếp xúc với muôn loài, với đồng loại, với thế giới chung quanh; ít có nhu cầu hay lòng tham muốn; nhưng đã mang thân Ngũ Uẩn nầy, tất phải thọ những nỗi thậm Khổ, không thể nào né tránh được.
，Khổ vì tứ đại-những thành phần cấu tạo nên sắc thân thường bất hòa, xung khắc, biến hoại.
，Khổ vì tâm ý khó lòng thâu nhiếp, khiến cho thân phải lao vào nhiều sự việc; dù vẫn đoán biết trước là sẽ phải chuốc lấy sự khổ đau, sầu muộn, phiền toái.
，Đó là Ngũ Ấm Xí Thạnh Khổ.
.......
Phần Kết
TRĂNG PHẬT TỪ
